Erişim engelini siz kaldıramazsınız. Engel bir hakim ya da BTK Başkanı kararıyla konur, internet sağlayıcıları uygular ve yalnızca karar değişirse ya da içerik kaldırılırsa sona erer. Okuyucu olarak elinizde olan şey, engelin türünü anlamak ve o sırada siteye başka bir yoldan ulaşmaktır.
Aşağıda kanundaki yetki dağılımı, itirazın nasıl işlediği ve engelin kullanıcı tarafında nasıl göründüğü var. Bu sayfa hukuki tavsiye vermez; somut bir dosya için avukata danışmak gerekir.
Engeli kim koyar
Türkiye'de erişim engelinin ana dayanağı 5651 sayılı Kanun. Mevzuat bilgi sisteminin kaydına göre kanun 23 Mayıs 2007 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Aynı kanun zamanla çok değişti; bu yüzden güncel metni kanunlar bölümünden kontrol etmek gerekiyor.
Karar veren makam, engelin hangi maddeye dayandığına göre değişiyor. Aşağıdaki özet Öner Hukuk'un 11 Ekim 2026 tarihinde güncellenen sayfasına dayanıyor.
Madde 8: katalog suçlar
Öner Hukuk'a göre soruşturmada hakim, kovuşturmada mahkeme karar verir; gecikmesinde sakınca varsa Cumhuriyet savcısı da karar verebilir ve bu karar 24 saat içinde hakimin onayına sunulur. Aynı sayfa BTK Başkanının madde 8/4 uyarınca kendiliğinden engel kararı verebildiğini de yazıyor.
Discord örneğinde Teknoblog'un 9 Ekim 2024 tarihli haberine göre karar Ankara 1. Sulh Ceza Hakimliğinden çıktı, dayanağı 5651'in 8/1 maddesiydi ve BTK kararı kendi sitesinde yayımladı.
Madde 8/A: kamu düzeni, milli güvenlik, genel sağlık
Öner Hukuk'a göre gecikmesinde sakınca varsa Cumhurbaşkanlığı ya da ilgili bakanlığın talebiyle BTK Başkanı karar verir, karar 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulur ve hakim 48 saat içinde karar verir.
Madde 9 ve 9/A: kişilik hakları ve özel hayat
Anayasa Mahkemesi, 11 Ekim 2023 tarihli E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla madde 9'u iptal etti; hem Öner Hukuk hem de Bilal Alyar Hukuk Bürosu bunu aktarıyor. Kişilik hakkı ihlali iddiaları artık hukuk mahkemesinde görülüyor. Özel hayatın gizliliği için madde 9/A ise sulh ceza hakiminin kararını öngörüyor.
Engel nasıl uygulanır
Kararı erişim sağlayıcılar uygular. Öner Hukuk'a göre madde 8/5 ve 8/A uyarınca tedbir 4 saat içinde yerine getirilir ve sağlayıcılar erişilen içeriğin hukuka aykırılığını denetlemekle yükümlü değildir. Karar sağlayıcıya, kanunun kurduğu yapı üzerinden iletilir.
Kural olarak engel URL bazlıdır, yani sadece ihlal olduğu söylenen sayfaya uygulanır. Aynı kaynağa göre teknik olarak mümkün değilse ya da ihlal bu yolla önlenemiyorsa tüm siteye karar verilebilir. Wattpad bunun görünür bir örneği: Webrazzi'nin 17 Temmuz 2024 tarihli haberine göre site, Ankara 10. Sulh Ceza Hakimliğinin 12 Temmuz 2024 tarihli kararıyla bütünüyle engellendi ve karar BTK'nın sitesinde yayımlandı.
Engeli kim kaldırır, itiraz nasıl yapılır
Öner Hukuk'a göre katalog suçlarda içerik yayından kaldırılırsa karar, soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme tarafından kaldırılır. İçerik kalkmadıysa yol itirazdır.
Harbiye Hukuk'un 9 Ekim 2026 tarihli sayfası, CMK kapsamındaki kararlarda itiraz süresinin kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta olduğunu ve bu sürenin kesin olduğunu yazıyor. Aynı sayfaya göre itiraz kural olarak kararı veren makama sunulur, dilekçede kararın tarihi, sayısı, engellenen adresler ve gerekçeler yer alır.
En önemli ayrıntı şu: Harbiye Hukuk'a göre itiraz yapılması engeli kendiliğinden kaldırmaz; karar, itiraz kabul edilene kadar yürürlükte kalır. Reddedilirse sayfa, koşulları varsa Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruyu anıyor.
Okuyucu tarafında engel nasıl görünür
Yasal sürecin dışında okuyucu engelle teknik katmanda karşılaşır. DNS engelinde ad yanlış adrese çözülür, IP engelinde sunucuya giden yol kesilir, SNI engelinde ise bağlantı sırasında okunan sunucu adı engel nedeni olur. RFC 8744 bu adın şifresiz iletildiğini ve ağ işletmecilerinin bunu filtrelemede kullanabildiğini yazıyor.
Hangi katmanda olduğu görünmediği için tek bir çözüm hepsine yetmez. Operatör engelinin nasıl göründüğünü ve DPI aracının ne zaman yetmediğini ayrı sayfalarda anlattık.
Engel sürerken siteye başka yoldan ulaşmak
Engelin kalkmasını beklemek haftalar ya da aylar sürebilir; Wattpad kararı Temmuz 2024'te verildi ve araştırma sırasında kalktığını gösteren bir kaynak bulamadık. Bu yüzden okuyucunun elinde pratik bir yol olması yararlı. Yasaklı Siteler bunu bir VLESS anahtarıyla çözüyor.
İlk adım, Telegram'da @yasaklisitelerbot'u açıp 10 gün ücretsiz deneme ile kişisel anahtarınızı almak. Sonra anahtarı ücretsiz bir VLESS istemcisine ekleyip bağlanırsınız. Cihaz sınırı yok; kendi uygulamamız da yok. Kurallar ülkeden ülkeye değişir ve zamanla değişir; hangi servise ve hangi içeriğe nasıl eriştiğinizin sorumluluğu size ait. VPN kullanmanın hukuki yanı için ayrı bir sayfamız var.
Bu sayfa, Yasaklı Siteler tarafından yapay zeka desteğiyle ve yukarıda adı geçen kaynaklardan hazırlandı.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 5651 sayılı Kanun
- Öner Hukuk: Erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması
- Harbiye Hukuk: Erişim engelleme kararına itiraz
- Bilal Alyar Hukuk Bürosu: İnternet erişim engelleme ve 5651 rehberi
- Teknoblog: Discord erişime engeli getirildi
- Webrazzi: Wattpad'e erişim engeli getirildi
- RFC 8744: Issues and Requirements for SNI Encryption in TLS